Vấn đề áp dụng án treo trong thực tiễn

Án treo được quy định tại Điều 60 BLHS sửa đổi, bổ sung năm 2009 và với BLHS 2015 thì án treo được quy định tại Điều 65.

Nội dung của chế định án treo trong quy định của BLHS 2015 không thay đổi so với quy định của BLHS sửa đổi, bổ sung năm 2009, chỉ có một nội dung mới đó là: Nếu như với quy định của BLHS sửa đổi, bổ sung năm 2009 thì chỉ khi phạm tội mới thì người đang chấp hành án treo mới phải buộc chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo và bản án của tội mới. Còn với quy định của Bộ luật hình sự 2015 thì được bổ sung thêm trường hợp, nếu cố ý vi phạm nghĩa vụ theo quy định của Luật thi hành án hình sự 02 lần trở lên trong thời gian thử thách thì người đó phải chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo.

Hiện nay, BLHS 2015 đang hoãn thi hành tức là chưa có hiệu lực áp dụng trên thực tế, do đó về án treo vẫn được thực hiện theo quy định tại BLHS sửa đổi, bổ sung năm 2009 và Nghị quyết Số 01/2007/NQ-HĐTP ngày 2/10/2007, theo đó để được hưởng án treo phải đáp ứng được những điều kiện sau:

- Bị xử phạt tù không quá 3 năm, không phân biệt về tội gì;

Nếu bị xét xử trong cùng một lần về nhiều tội mà khi tổng hợp hình phạt, hình phạt chung không quá 3 năm tù thì cũng có thể cho hưởng án treo

- Có nhân thân tốt (chưa từng phạm tội trước đây); luôn thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của công dân, có nơi làm việc ổn định hoặc có nơi thường trú cụ thể, rõ ràng.

Nếu đã có tiền án, tiền sự dù đã được xóa thì cũng không được coi là có nhân thân tốt.

- Có từ hai tình tiết giảm nhẹ trở lên và không có tình tiết tăng nặng, trong đó có ít nhất là một tình tiết giảm nhẹ quy định tại khoản 1 Điều 46 của Bộ luật Hình sự. Trường hợp vừa có tình tiết giảm nhẹ vừa có tình tiết tăng nặng thì tình tiết giảm nhẹ phải nhiều hơn tình tiết tăng nặng từ hai tình tiết trở lên.

- Nếu không bắt họ đi chấp hành hình phạt tù thì không gây nguy hiểm cho xã hội hoặc không gây ảnh hưởng xấu trong cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm.

   Quy định về án treo thì rất rõ ràng nhưng khi áp dụng trên thực tế vẫn tạo ra nhiều sự vướng mắc. Một trong những câu hỏi thường xuyên được đặt ra đó là có phải cứ đáp ứng được tất cả những điều kiện trên thì sẽ được hưởng án treo ?

   Vậy, có phải cứ đáp ứng đầy đủ những điều kiện trên thì sẽ được hưởng án treo bởi trong Nghị quyết 01/2007/NQ-HĐTP ngày 2/10/2007 đã quy định rất rõ ràng là “không phân biệt về tội gì”.

   Nhưng trong thực tiễn xét xử thì không phải cứ đáp ứng được các điều kiện trên thì sẽ được hưởng án treo và không phải tội danh nào cũng được hưởng án treo. Thật vậy có những vụ án về ma túy ví dụ như tội Tàng trữ trái phép chất ma túy hoặc tội Chống người thi hành công vụ…mặc dù người phạm tội không có tiền án tiền sự, có nhân thân tốt, thành khẩn khai báo, có nơi làm việc ổn định, có nơi ở rõ ràng, thậm chí có nhiều trường hợp gia đình còn có công với cách mạng nhưng không được hưởng án treo. Trong thực tiễn xét xử có thể nói hầu hết các vụ án về ma túy hay các vụ án chống người thi hành công vụ đều không bao giờ được hưởng án treo (không tính những trường hợp người phạm tội chưa thành niên).

   Vậy, lý do vì sao họ không được hưởng án treo dù đã đáp ứng được những điều kiện trên. Trong những điều kiện được hưởng án treo, chúng ta cần chú ý tới điều kiện “Nếu không bắt họ đi chấp hành hình phạt tù thì không gây nguy hiểm cho xã hội hoặc không gây ảnh hưởng xấu trong cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm”. Đây có lẽ là điều kiện quan trọng nhất và chi phối cả những điều kiện khác. Thoạt nghe điều kiện này có vẻ mang tính chủ quan, tuy nhiên điều kiện này lại không được áp dụng một cách tùy tiện. Hoạt động của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền như Tòa án hay VKS ngoài mục đích đấu tranh phòng, chống tội phạm thì còn có một nhiệm vụ là phục vụ tình hình chính trị địa phương. Do đó, đối với nhiều loại tội phạm dù đáp ứng được những điều kiện trên nhưng nếu không bắt chấp hành hình phạt tù có thể ảnh hưởng xấu tới tình hình phòng chống tội phạm thì chủ tọa phiên tòa vẫn quyết định không cho hưởng án treo.

Với những thông tin trên đây, hi vọng sẽ giúp quý khách hàng nắm rõ hơn việc áp dụng án treo trong thực tế. Quý khách hàng hãy liên hệ với chúng tôi, Luật Việt Tín cung cấp dịch vụ tư vấn trong trường hợp cụ thể để giúp quý khách hàng bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mình.